Marianne Hoek is docent en coördinator bij de Muziekschool Ouder-Amstel. Ze verzorgt muzieklessen in Ouderkerk, Duivendrecht en op verschillende basisscholen in Amstelland. Vorige kandidaat Jozé van der Voort vraagt haar: hoe zie je de toekomst voor muzieklessen in deze veranderende tijden?
Hoek is opgeleid als blokfluitist. “Dat is niet alleen een instrument voor wanneer je begint met muzieklessen. Ik heb een blokfluit gestudeerd aan het conservatorium. Je hebt verschillende soorten fluiten, die bijvoorbeeld variëren in grootte. Ze hebben allemaal hun eigen charme en moeilijkheden.”
Waarom heb je voor de blokfluit gekozen?
“De blokfluit is een blaasinstrument; je hebt direct invloed op de klank. Bijvoorbeeld door harder of zachter te blazen. Het is een directe uiting van je emoties.”
Wat voor muzieklessen geef je?
“Ik ben begonnen als blokfluitdocent. Daarnaast geef ik lessen in algemene muzikale vorming, waarbij kinderen kennis kunnen maken met muziek. Naast bijvoorbeeld trommelen of zingen, gaan kinderen hierbij ook bewegen op muziek en tekenen wat je hoort. Ook leren kinderen over wat muziek is: denk aan lage en hoge tonen en harder en zachter. Ik geef ook muziekles aan peuters en hun ouders. Sinds corona ben ik daarmee gestopt, het is lastig met ouders, grootouders en peuters die kriskras door elkaar heen lopen, instrumenten in hun mond stoppen en vervolgens aan iemand anders geven. Dat vind ik wel jammer: juist die verschillende leeftijden door elkaar maakt het leuk om te doen. En als je ziet wat voor plezier peuters hebben als ze mogen trommelen: dat is onbetaalbaar.”
Je geeft ook les op de basisschool?
“In Duivendrecht doet groep 6 van De Grote Beer mee aan het leerorkest. Kinderen van die klas krijgen een jaar lang de kans om een muziekinstrument te bespelen. Het enthousiasme van de kinderen is groot. Ze leren niet alleen een instrument te bespelen, maar ook hoe ze gelijk moeten beginnen, op elkaar moeten letten en hoe ze ervoor kunnen zorgen dat ze wel te horen zijn in het orkest, maar niet er bovenuit komen. Het concert aan het einde van het jaar is het absolute hoogtepunt. De kinderen en hun ouders zijn heel trots op het resultaat. Voor kinderen is het een mooie kans om kennis te maken met muziek. De meeste kinderen zijn heel enthousiast. Sommige van hen zien we terug op de muziekschool. Dit jaar kan een concert op de traditionele manier niet doorgaan. Waarschijnlijk gaan we het concert opnemen, zodat ouders en grootouders het thuis kunnen bekijken.”
Waarom gebeurt dit niet op andere scholen in Ouder-Amstel?
“Vaak ontbreekt het aan ruimte of tijd. De kinderen zijn in verschillende groepjes aan het oefenen en ja, dat maakt geluid. Niet op alle scholen is daar ruimte voor. Toch zou het waardevol zijn wanneer meer kinderen kennis kunnen maken met muziek. In het verleden werd op de Pabo aandacht besteedt aan muziekles. Leerkrachten konden een muziekinstrument bespelen of liedjes zingen. Op een gegeven moment werd die aandacht minder, al lijkt het nu weer om te draaien. Ook op scholen was er minder tijd voor muziekonderwijs. Zonde, want muziek maken heeft positieve invloed op de ontwikkeling van kinderen. Ze leren beter luisteren en daar hebben ze bij andere vakken ook profijt van. Muziek zorgt voor verbindingen tussen de linker- en rechterhersenhelft. Kinderen kunnen experimenteren met muziek. Zo geef ik op basisscholen lessen met boomwhackers, gekleurde plastic buizen, die allemaal hun eigen toon hebben. Kinderen slaan met die buizen, laten ze vallen en gaan op allerlei manieren met die buizen in de weer om te ontdekken welke geluiden ze maken. Muziek zorgt tevens voor ontspanning en het geeft kinderen de kans om emoties op een andere manier te uiten. Zo hoorde ik jaren geleden dat ouders van een leerlinge het meisje een half uurtje naar boven stuurden als ze boos was. Ga maar even fluiten, zeiden ze. Na dat half uurtje kwam ze opgevrolijkt weer naar beneden.”
Werkt dat voor jou ook zo?
“Ja, als ik verdrietig ben, maak ik muziek, maar ook als ik blij of boos ben. Ik kan me een leven zonder muziek niet indenken. Denk maar aan alle feestjes: die zouden veel minder leuk zijn zonder muziek. Wat is Sinterklaas bijvoorbeeld zonder Sinterklaasliedjes? Ik ben meer met muziek bezig dan een gemiddelde Nederlander. Niet alleen heb ik van muziek mijn werk gemaakt, ook thuis draait het om muziek. Mijn man is muzikant, dus daarin versterken we elkaar.”
Hoe staat het met de populariteit van muzieklessen?
“Die is teruggelopen. Je kunt tegenwoordig uit zoveel dingen kiezen. En volwassenen en kinderen hebben steeds minder tijd. Terwijl je, wanneer je een instrument wil leren bespelen, daar tijd in moet steken. Eigenlijk moet je elke dag even oefenen. Doe je dat niet, dan maak je weinig progressie, en dat is frustrerend. Mensen kiezen tegenwoordig vaker voor het doen van cursussen, waarin ze in een korte periode iets leren. Bij een instrument werkt dat niet.”
Hoe zie je de toekomst voor muzieklessen, is dit iets waar je je zorgen over maakt?
“Ja, daar kan ik me wel zorgen over maken. De gemeente heeft enkele jaren geleden besloten 75 procent van onze subsidie te korten, er van uitgaande dat inwoners zelf muziekles kunnen betalen. Voor veel inwoners gaat dat op, Ouder-Amstel is een welvarende gemeente. Maar op één of andere manier zien we dat niet terug op de muziekschool. Kennelijk worden we vergeten. Daarnaast is er een groep mensen voor wie muzieklessen lastiger te betalen zijn. Muziekles wordt meestal één op één of in kleine groepjes gegeven. Dat maakt het kostbaar. Gelukkig heeft de gemeente zich begin dit jaar aangesloten bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Daardoor kunnen kinderen van ouders met een kleinere beurs toch naar muziekles. Er kan zelfs voor een kleine prijs een instrument worden gehuurd. Toch denk ik dat de beste manier om kinderen te bereiken via de basisschool is: alle kinderen gaan nu eenmaal naar school. Het zou mooi zijn wanneer er op school meer ruimte komt voor muziekonderwijs.”
Wie nodig je uit voor het volgende gesprek?
“Ingeborg Nijboer, een dansdocente. Ik wil graag weten: hoe denk je over het belang van kunst en cultuur in onze samenleving?”
Naomi Heidinga
