Oud-Duivendrecht: d’ Oudeschool

DUIVENDRECHT In deze serie van Stichting Oud-Duivendrecht staat iedere aflevering een historisch stukje Duivendrecht centraal. Deze keer: een harmonieus ensemble midden in het dorp.

Tussen De Kleine Kerk en het Schoolmeesterhuis aan de Rijksstraatweg loopt het Schoolpad naar het gebouw van d’ Oude School. De kerk, de oude school en het huis: ze horen gewoon bij elkaar, het is een bijzonder stukje Oud-Duivendrecht, waaraan nog de sfeer van de jaren ‘20 valt te proeven.

D’ OUDESCHOOL Omdat het gebouw van de vroegere Openbare Lagere School en de Sint Joannesschool aan de Rijksstraatweg in het verleden afgebroken zijn, is er nog maar één school uit het begin van de 20e eeuw in Duivendrecht over. De veertig leerlingen en de leerkrachten van de christelijke school verhuisden in 1925 van een tijdelijke locatie aan de overkant, schuin tegenover de Hervormde Kerk, naar het nieuwe gebouw achter die kerk. De school is 1 april 1917 al gesticht door de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Christelijke Scholen in Duivendrecht. En het nieuwe nog steeds bestaande schoolgebouw van de architecten Maarse en Pool uit 1925 is een interessant voorbeeld van de beginnende Amsterdamse School. In 1935 werd in een houten gebouw, achter de lagere school, ook een kleuterklas gehuisvest. Het aantal leerlingen schommelde rond de 100. Het eerste schoolhoofd en ook de eerste bewoner van het riante, door een aannemer rond 1920 gebouwde, schoolmeesterhuis was Jannis Elfrink. Schoolhoofd van 1919 tot 1939. Oud-Duivendrechters halen ook graag en vaak herinneringen op aan het latere schoolhoofd dhr. A.A. Grimme. In 1973 kwam het schoolgebouw leeg te staan omdat alle drie Duivendrechtse scholen naar de Zonnehof verhuisden. Het gebouw werd nog lang en intensief gebruikt voor diverse clubs en verenigingen en gezellige ouderenactiviteiten. De beroemde Duivendrechtse kunstenaar Ton Albers had er zijn atelier. Het gebouw is in bezit van de gemeente Ouder-Amstel en is een gemeentelijk monument geworden. De gemeenteraad heeft onlangs besloten het gebouw, officiële locatie Rijksstraatweg 131, te verkopen en er een woonbestemming aan te geven. Op www.duivendrechtdestijds.nl is een hele blauwe tegel gewijd aan het christelijk onderwijs in ons dorp: de leerlingen, de leerkrachten en het bijzondere schoolgebouw.

SCHOOLMEESTERHUIS Oude dorpsbewoners noemen dit authentieke vrijstaande huis aan de Rijksstraatweg127, nog steeds het huis van Meester Grimme (of later) Meester Den Ouden. De laatste twee schoolhoofden. In deze ruime woning met een flinke tuin, met een imposante paardenkastanje, heeft altijd een “bovenmeester” gewoond. De bouw van deze woning was bedongen door de het eerste schoolhoofd, dhr. Elfrink uit Eindhoven, die gehuwd was met de zuster van dominee Aalbers uit Ouderkerk. De laatste bovenmeester die er woonde, meester Jan den Ouden, is in 1986 verhuisd naar verzorgingstehuis ‘t Reijgersbosch in het dorp. Riek Pos-Grimme heeft in nummer 2 van Oud-Duivendrechtse Saecken in 2003 (digitaal te lezen op Duivendrecht Destijds) uitgebreid verteld over onderwijs in Duivendrecht en over haar tijd in het huis van haar jeugd. Het kleine zijkamertje aan de voorkant was de werkkamer van haar pa Aart Grimme (1911-1984), daar waar hij schoolwerk nakeek, de inspecteur en het schoolbestuur ontving en belhamels tot de orde riep. De achterkant van het huis grensde direct aan het schoolplein.Met zijn leerkrachten stak hij vaak even over voor een kopje koffie ‘thuis’. Dit unieke huis was tot 1986 eigendom van de protestantse gemeente. De kerk had hard geld nodig om De Aanbouw bij de kerk te kunnen realiseren en verkocht het schoolmeesterhuis. In 1987 is het markante huis door de nieuwe eigenaar grondig opgeknapt. In 1997 is ook hier een aanbouw gerealiseerd, aan de kant van boerderij Groot Giessenhof. In 2020 werd dit huis een gemeentelijk monument.

DE KLEINE KERK Het mooie kerkje vormt een bijzonder ensemble met d’ Oude school erachter en het Schoolmeesterhuis ernaast. Een dorpse drie-eenheid! Het eerste Schoolhoofd dhr. Elfrink zette zich in voor een eigen Godshuis in Duivendrecht en in 1923 legde zijn moeder de eerste steen van de Hervormde Kerk, nu alom bekend als het “Het Kleine Kerkje”, Rijksstraatweg 129. Tot zijn afscheid in 1939 was meester Elfrink iedere zondag de voorlezer in deze kerk. Op 10 april 1924 werd de kerk in gebruik genomen Vanaf circa 1975 bood deze kerk in toenemende mate onderdak aan hervormden en gereformeerden samen. De samenwerking leidde in 1988 tot een federatie. In 2005 zijn beide kerken opgegaan in de Protestantse Kerk in Nederland. De kerk is gebouwd naar ontwerp van Joh. G. Landman uit Den Haag. Aanvankelijk was de kerk een wijkgemeente van Ouderkerk aan de Amstel. Op 18 februari 1945 werd ds. G.C. Tromp bevestigd als eerste zelfstandige predikant. In het kerkinterieur zijn nog herdenkingsborden te zien uit 1949 met daarop de namen van hen die bij het zelfstandig worden der gemeente lid waren van een college. Het orgel dateert uit 1962 en is gebouwd door de firma H.J. Vierdag, Twentsche Orgelbouw te Enschede. Het orgel heeft in de loop der jaren enige aanpassingen ondergaan. Het torentje mét klok dateert uit 1961, het gebouw achter de kerk, de “Aanbouw”, dateert uit 1991. In 1982 is de kerk ingrijpend gerestaureerd. In de kerk vinden regelmatig goedbezochte concerten en lezingen plaats. 

Zie voor het culturele programma: pknduivendrecht.nl/agenda. 

RIJKSSTRAATWEG 125 Direct naast dit bijzonder dorpsensemble ensemble ligt aan Rijksstraatweg 125, het terrein met de boerderijen stallen van Groot-Giessenhof, de firma AEM, van de gebroeders Mattijsen. Zij verkopen hun terrein -een half voetbalveld groot - aan een projectontwikkelaar. De stichting Oud-Duivendrecht spant zich sinds 1998 met hulp van velen in om het historisch en dorpse karakter van Duivendrecht te behouden. En het spreekt voor zich dat het bestuur SOD bij nieuwe bebouwing aan wil sluiten bij het karakter en de stijl van de omgeving.

Ans Quirijnen