Het aantal voortijdige schoolverlaters uit Ouder-Amstel is in het schooljaar 2019-2020 met 6,6 procent afgenomen ten opzichte van het schooljaar 2018-2019. Het aantal jongeren uit Ouder-Amstel dat de middelbare school of het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) verliet zonder diploma nam in die periode af van 15 naar 14. Dat is 1,2 procent van het totaal uit Ouder-Amstel afkomstige leerlingen (1.156). In de (voorlopige) cijfers over 2019-2020 is vooralsnog geen negatief effect van de coronacrisis te zien op het aantal voortijdige schoolverlaters. De onderwijssector verwacht echter dat de gevolgen van de crisis nog langere tijd merkbaar zullen zijn, onder meer doordat leerlingen op het MBO studievertraging hebben opgelopen.
De cijfers zijn afkomstig uit het meerjarenplan 2021-2024 voor de regio Amstelland en de Meerlanden (AM) waarin maatregelen staan om het aantal voortijdige schoolverlaters verder terug te dringen. Het meerjarenplan is gezamenlijk opgesteld door de gemeenten en onderwijsinstellingen in de AM-regio (Amstelveen, Aalsmeer, Uithoorn, Ouder-Amstel, Diemen en Haarlemmermeer). Daarbij is er extra aandacht voor kwetsbare jongeren. Het doel is dat meer jongeren hun schoolloopbaan met een diploma afronden, of dat leerlingen voor wie dat de beste oplossing is de overstap maken naar een duurzame werkplek (dus geen tijdelijk baantje). Verder willen ze de overgang voor jongeren naar een vervolgopleiding en van onderwijs naar werk, zo simpel en soepel mogelijk laten verlopen.
ONDER LANDELIJK GEMIDDELDE Het uitvalpercentage van 1,2 procent onder leerlingen uit Ouder-Amstel is dan het landelijk gemiddelde (1,75 procent). Ondanks de relatief positieve cijfers zijn betrokken er in de regio van overtuigd dat ze het beter kunnen doen. Daar moet vooral betere onderlinge afstemming voor zorgen bij de overgang van het voortgezet onderwijs naar het mbo, bij (dreigende) uitval en bij de overgang van onderwijs naar werk. ‘Die schakelmomenten, waarin de organisatorische verantwoordelijkheid wijzigt, zijn juist de momenten dat jongeren de weg kwijtraken. Juist dan moeten wij zorgen voor een sluitend netwerk,’ aldus het meerjarenplan.
STARTCOLLEGE De nadruk bij het voorkomen van schooluitval ligt op begeleiding van jongeren in een kwetsbare positie, zodat zij de stap naar vervolgonderwijs en naar werk succesvol zetten. Dat gebeurt in deze regio onder andere met de inzet van de leerwerkcoach bij het ROC en het Startcollege dat het Nova College in oprichting heeft om leerlingen op weg te helpen. Verzuim en schooluitval vinden vaak ook een oorzaak in persoonlijke omstandigheden, zoals schuldenproblematiek, een lastige thuissituatie of doordat jongeren mantelzorg aan een gezinslid bieden. Ook het ontbreken van voldoende kennis van de Nederlandse taal is van invloed op het studiesucces, evenals een gebrek aan motivatie om onderwijs te volgen. Om voortijdige schooluitval terug te kunnen dringen, is het volgens alle betrokkenen noodzakelijk om jongeren die ondersteuning nodig hebben, goed in beeld te hebben en te krijgen.
TIJDIG SIGNALEREN Op alle voortgezet onderwijs scholen in de regio is er ingezet op het tijdig signaleren en terugdringen van verzuim en uitval. Op de meeste middelbare scholen en mbo-instellingen in de regio wordt een preventief spreekuur aangeboden en wordt verzuim opgepakt. Met speciale voorzieningen worden bepaalde onderwijsbehoeften van leerlingen ondersteund. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om een aparte ruimte met een begeleider waar leerlingen terecht kunnen voor een rustmoment of hulp bij het leren van leren, plannen en organiseren. Op andere scholen is er een begeleider die individuele gesprekken voert of een leerling of docent ondersteunt in de klas, bijvoorbeeld met observaties en handelingsadviezen. Verder is de bovenregionale voorziening ‘+Works’ in het leven groepen waar maximaal 20 leerlingen terecht kunnen als zij vastlopen in het onderwijs.
Jongeren die daadwerkelijk uitvallen krijgen direct begeleiding aangeboden. Indien nodig wordt een leerwerktraject of een jobcoach (vanuit de Participatiewet) ingezet. Wanneer er sprake is van gestapelde problematiek of een zeer negatieve ervaring in het onderwijs is het lastig om de jongere positief op een werkplek of nieuwe school te plaatsen. In deze gevallen moet eerst de betreffende problemen aangepakt worden met inzet van onder meer jeugdhulpverlening.
HUISBEZOEK VERSNELLEN Volgens het regionale meerjarenplan moeten de AM-gemeenten er ook voor zorgen dat zij alle jongeren die zijn uitgevallen, aanschrijven, bellen of thuis bezoeken om hen begeleiding terug naar school of naar werk aan te bieden. Gemeenten constateren echter dat het moment van bezoek vaak te ver ligt van het moment van uitval. De jongere lijkt dan de relevantie te missen. Eerder inzetten van deze bezoeken, het liefst vlak voor uitval, zou meer op kunnen leveren. Daar moet ook een ‘warme overdracht’ vanuit school aan het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt voor de leerplicht aan bijdragen. ’De tijd tussen uitval en contact is cruciaal,’ stellen betrokken in het meerjarenplan.
VROEG SIGNALEREN VERZUIM Het belangrijkste doel dat de AM-regio wil bereiken is om het aantal voortijdige schoolverlaters zo laag mogelijk te houden en waar mogelijk verder te laten dalen. Daarom komt er extra aandacht voor lesverzuim, omdat dat een belangrijke voorspeller van uitval is. Vroegtijdige signaleren van verzuim moet voorkomen dat dit van kwaad tot erger gaat en uiteindelijk tot voortijdige schooluitval leidt. Ook komt er extra aandacht voor jongeren op het mbo, die er, vaak het eerste jaar, achter komen dat de gekozen opleiding niet bij hen past. Zij krijgen heroriëntatiemogelijkheden aangeboden.
ONTMOEDIGD Onduidelijk is nog wat de gevolgen van de coronacrisis op de voortijdige schooluitval zullen. Uit de voorlopige cijfers blijkt dat er nog geen sprake is van een toename van het schoolverlaters met een afgebroken opleiding. Jongeren hebben echter veel last gehad van de coronamaatregelen, zoals de uitval van lessen, de overstap op online onderwijs en afname van beschikbare stageplekken. De mbo-instellingen constateren dat er studievertraging is opgetreden en alle scholen zien een negatief effect op het welzijn van jongeren. Het risico bestaat dat zij hierdoor ontmoedigd raken en afhaken. ‘De opgave is nu, meer dan ooit, hoe jongeren te begeleiden naar kansrijke sectoren en beroepen, aldus het meerjarenplan.
